Glosari

Lleoliadau y gwerthir bwyd ynddynt. Yn cynnwys bwytai, caffis, archfarchnadoedd, sinemâu a pheiriannau gwerthu.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn mwy nag un lleoliad

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn llety byw â chymorth neu gartrefi gofal

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn lleoliad gofal cymdeithasol.

Mae'r adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n cael eu gwneud mewn lleoliadau gofal eilaidd (fel ysbytai). Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion i'w gweithredu mewn lleoliadau gofal eilaidd. 

Mae'r adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n cael eu gwneud mewn lleoliadau gofal sylfaenol (fel meddygfeydd). Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion i'w gweithredu mewn lleoliadau gofal sylfaenol. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar ymyriadau a ddarperir mewn lleoliadau awyr agored, megis traethau, coedwigoedd, coedwigoedd a pharciau.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn lleoliadau digwyddiadau, megis gwyliau.

Nid yw adolygiadau yn y categori hwn yn disgrifio gosodiad penodol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a gyflwynir mewn lleoliad addysgol o'r ysgol gynradd hyd at addysg uwch.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n anelu at newid neu effeithio ar yr amgylchedd ffisegol. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer yr amgylchedd ffisegol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn lleoliadau addysg gynnar a gofal plant gan gynnwys meithrinfeydd, canolfannau gofal plant, crèches, grwpiau chwarae, meithrinfeydd gofal dyddiol ac ysgolion meithrin.

Ymyriadau sy'n cael eu gwneud mewn lleoliad nad yw'n cael ei nodi'n benodol fel lleoliad o ddiddordeb yn y map o ddiddordeb.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn carchardai neu leoliadau cadw troseddwyr ifanc/dan oed.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n cael eu darparu mewn colegau neu brifysgolion.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n cael eu darparu yn y gymuned.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyrraeth a ddarperir mewn unrhyw leoliad gofal iechyd (sylfaenol neu eilaidd).

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir i blant sy'n byw mewn lleoliadau gofal preswyl neu mewn gofal maeth/gofal gan berthynas. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn unrhyw leoliad gweithle. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y lleoliad yma. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n cael eu darparu i deuluoedd, yn eu cartrefi eu hunain fel arfer.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau sy'n cael eu darparu mewn ysgolion neu ddarpariaeth cyn ysgol.

Camau polisi cenedlaethol, rhanbarthol neu leol sy'n cynnwys rheoleiddio, trethiant, cymorthdaliadau, partneriaethau cyhoeddus-preifat, cytundebau gwirfoddoli, polisïau gweithleoedd.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a gyflwynir ar-lein, drwy gyfrifiadur, ffôn neu e-bost.
 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir yn y sector gwirfoddol.

Nid yw adolygiadau yn y categori hwn yn disgrifio gosodiad penodol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn unrhyw leoliad lle mae achos o glefyd.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a ddarperir mewn unrhyw leoliad

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys plant 5 oed a hŷn. Mae canllawiau yn y categori hwn yn ymdrin â'r grŵp oedran hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau sy'n mesur cymeriant neu bryniant ar lefel aelwyd yn hytrach nag ar lefel unigol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sydd â diagnosis o anabledd dysgu. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sydd â diagnosis o anhwylder niwroddatblygiadol. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar fenywod beichiog neu ôl-esgor. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar unigolion sy'n byw gydag unrhyw gyflwr neu nam sy'n ei gwneud hi'n anoddach cymryd rhan mewn, neu gwblhau gweithgareddau penodol, a/neu'n cyfyngu ar ryngweithio â'r byd o'u cwmpas.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar garcharorion neu gyn-garcharorion. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sy'n byw mewn cartrefi gofal. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar geiswyr lloches. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.  

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar boblogaethau â chyflyrau iechyd sy'n bodoli eisoes (corfforol neu feddyliol). Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer pobl â chyflyrau iechyd sy'n bodoli eisoes.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar unigolion sy'n derbyn gofal neu driniaeth feddygol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl â chyflwr iechyd corfforol o unrhyw fath sy'n bodoli'n barod.  Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar pobl sydd â diagnosis o gyflwr iechyd meddwl o unrhyw fath. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl o gymunedau crefyddol. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar y rheini o'r cymunedau Sipsiwn, Roma a theithwyr. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys plant o dan 5 oed. Mae canllawiau yn y categori hwn yn ymdrin â'r grŵp oedran hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sy'n camddefnyddio opioidau, symbylyddion a chanabis yn y systemau gofal iechyd a chyfiawnder troseddol. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sy'n ddigartref neu'n cysgu allan. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Nid oedd unrhyw gyfyngiadau ar bwy gafodd yr ymyriad mewn adolygiadau o'r categori hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar ddioddefwyr neu gyflawnwyr trais domestig. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar ddynion. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar ddynion, gan gynnwys y rhai nad ydynt yn ystyried eu hunain yn gyfunrywiol neu'n ddeurywiol, sy'n cymryd rhan mewn gweithgaredd rhywiol gyda dynion eraill. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar unigolion sy’n darparu gofal uniongyrchol h.y. cymorth cymdeithasol neu gorfforol i berthynas sâl neu sy’n heneiddio.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar oruchwylwyr gweithwyr sy'n cael eu dal yn gyfrifol am eu gwaith a'u gweithredoedd.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar grŵp galwedigaethol penodol. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer grwpiau galwedigaethol penodol. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar grwpiau y nodwyd eu bod mewn mwy o berygl o beidio â chael brechiadau arferol yn ystod plentyndod, fel camddefnyddwyr sylweddau ifanc, troseddwyr ifanc, newydd-ddyfodiaid (ceiswyr lloches, sipsiwn, teithwyr), plant ag anableddau dysgu, pobl ifanc â gofal hir dymor a menywod beichiog neu ôl-enedigol sydd â phroblem alcohol neu gyffuriau. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar grŵp poblogaeth penodol, ond heb eu categoreiddio yn unman arall yn y map hwn. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer grwpiau poblogaeth penodol nad ydynt wedi'u categoreiddio mewn mannau eraill ar y map.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar weithwyr gofal iechyd proffesiynol

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sydd â hanes blaenorol o gamddefnyddio sylweddau. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sydd â hanes blaenorol o ymdrechion i gyflawni hunanladdiad neu hunan-niweidio. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Nid yw adolygiadau yn y categori hwn yn disgrifio poblogaeth benodol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar fenywod. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar boblogaethau milwrol neu gyn-filwrol. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar fyfyrwyr prifysgol. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar fyfyrwyr gofal iechyd

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau ar  oedolion 18+ oed+. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cwmpasu'r grŵp oedran hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau sy'n targedu oedolion â deiet gwael.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar oedolion 18 oed neu hŷn sydd angen lefel uchel o gymorth gyda llawer o agweddau ar eu bywyd bob dydd, ac sy’n dibynnu ar ystod o wasanaethau iechyd a gofal cymdeithasol.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar Oedolion 65 oed a throsodd. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp hwn.

Mae'r adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau o oedolion 18-25 oed. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cwmpasu'r grŵp oedran hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau sy'n targedu oedolion sy'n byw gyda gordewdra neu sydd dros bwysau.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a gynhaliwyd gyda phlant oedran cyn-ysgol (y rhai dan 5 oed).

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a gynhaliwyd gyda phlant oedran ysgol gynradd (5-11).
 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a gynhaliwyd gyda phlant oedran ysgol uwchradd (11 oed), hyd at 18 oed.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar blant a phobl ifanc hyd at 25 oed. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau ar blant a phobl ifanc (0-18 oed). Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cwmpasu'r grŵp oedran hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys ymyriadau a gynhaliwyd gyda phlant y gellir eu hystyried fel rhai "mewn perygl" o brofi niwed, neu sydd ag anghenion sylweddol am ofal a chymorth. Mae hyn yn cynnwys plant a phobl ifanc sy'n derbyn gofal. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sy'n byw gyda chanser.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl Ddu, Asiaidd a Lleiafrifoedd Ethnig. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys pobl ifanc (11-18 oed). Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cwmpasu'r grŵp oedran hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl ifanc sy'n gadael gofal hirdymor. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl nad ydynt wedi cofrestru gyda darparwr gofal sylfaenol. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl o deuluoedd di-Saesneg. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar y boblogaeth gyffredinol

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sydd mewn perygl o fod yn isel o ran lles ac unigrwydd.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl sy'n cael ymweliadau cartref ar gyfer gofal iechyd. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar unigolion sydd â chyfrifoldeb rhiant dros blentyn (fel y diffinnir gan Ddeddf Plant 1989) ac fydd gyda rhan allweddol i'w chwarae wrth gynllunio a gwneud penderfyniadau am iechyd a gofal eu plentyn, yn enwedig pan fyddant yn ifanc. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn cynnwys astudiaethau sy'n targedu'r rhai â statws economaidd-gymdeithasol isel.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar swyddogion heddlu

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar boblogaethau trawsryweddol. Mae'r canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar y boblogaeth gyffredinol neu ddim yn nodi unrhyw feini prawf penodol ar y boblogaeth i'w chynnwys. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cwmpasu'r boblogaeth gyffredinol neu ddim yn benodol i grŵp poblogaeth penodol. 

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar fewnfudwyr. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl nad ydynt yn gallu gadael amgylchedd eu cartref oherwydd salwch corfforol neu seicolegol. Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn.

Cochrane

Populations living in rural areas. 

Cochrane

Cochrane

Cochrane

Mae adolygiadau yn y categori hwn yn canolbwyntio ar bobl mewn profedigaeth neu sydd wedi ei effeithio gan amheuaeth o hunanladdiad.  Mae canllawiau yn y categori hwn yn cynnwys argymhellion ar gyfer y grŵp poblogaeth hwn. 

An umbrella term used to describe people who are socially excluded, who typically experience multiple overlapping risk factors for poor health, such as poverty, violence and complex trauma. This includes people who experience homelessness, drug and alcohol dependence, vulnerable migrants, Gypsy, Roma and Traveller communities, sex workers, people in contact with the justice system and victims of modern slavery. [1]

People who have never been screened, are overdue or are non-responders to invitations to national screening programmes. 

Categories not covered by the other Population categories included in this map.

Ymyriadau sy'n ceisio cynyddu gwybodaeth darparwyr neu newid eu hagweddau ynghylch brechiadau

Ymyriadau sydd â’r nod o alluogi unigolion neu boblogaethau i wella eu hiechyd (llesiant meddwl).

Ymyriadau sy'n cynnwys elfennau lluosog, wedi'u targedu ar lefelau gwahanol (cyffredinol, dethol neu ddynodedig). Er enghraifft:  Partneriaethau amlasiantaethol ar gyfer atal hunanladdiad.

Ymyriadau sy'n cynnwys mwy nag un elfen o unrhyw un o'r categorïau eraill.

Ymyriadau lle darperir cefnogaeth ac arweiniad gan arweinwyr crefyddol neu ysbrydol.

Mae bupropion (enw brand Zyban) yn feddyginiaeth a ddefnyddiwyd yn wreiddiol i drin iselder, ond ers hynny canfuwyd ei fod yn helpu pobl i roi'r gorau i ysmygu.

Behaviour change interventions such as those that may aim to raise awareness of harmful drinking and help individuals to make changes to their drinking habits. 

Ymyriadau sy'n ymgorffori gweithgareddau hamdden megis cerddoriaeth, crefftau, coginio, canu, rhaglenni diwylliannol ac ati am ddibenion adloniant a hamdden.

Ymyriadau sy'n ymwneud â chwaraeon a dawns

Ymyriadau i hyrwyddo opsiynau teithio llesol neu gludiant, neu i gynyddu cyfraddau teithio llesol.

Mae cwdyn nicotin yn gwdyn tebyg i fag te sy'n llawn powdr gwyn ffeibrog wedi'i drwytho â nicotin a chynhwysion eraill fel melysyddion a chyflasynnau. Er bod yr ymchwil ar effeithiau defnyddio cydau nicotin ar iechyd yn gyfyngedig, mae ymchwil wedi dangos bod rhai cynhyrchion yn niweidiol. Oherwydd hyn, nid yw'r cydau hyn yn cael eu hystyried yn Therapi Disodli Nicotin traddodiadol.

Ymyriadau sy'n rhoi manylion sefydliadau neu asiantaethau a all roi cymorth i ddefnyddwyr gwasanaeth.

Ymyriadau cyfunol penodol yn y gweithle gyda chydrannau sy'n targedu ymddygiad unigol ac ymddygiad ar y cyd ar sawl lefel.

Mae cyfweld ysgogiadol yn ymyriad seicolegol sy'n seiliedig ar dystiolaeth. Mae'n cefnogi person i archwilio a datrys ei ansicrwydd ynghylch newid ac yn helpu i sefydlu perthynas therapiwtig.

Ymyriadau sy'n rhoi cymhellion i gleifion gael eu brechu, megis gwobrau ariannol neu anariannol

Ymyriadau sy'n cynnig cymhelliant fel ffordd o newid ymddygiad penodol.

Ymyriadau sy'n rhoi cymhellion i'r rhai sy'n rhoi brechiadau, megis taliad fesul claf sy'n cael ei frechu

Ymyriadau sy'n darparu cyfleoedd ar gyfer mwy o gefnogaeth i unigolyn trwy gysylltiadau cymdeithasol ag unigolion, grwpiau, a'r gymuned ehangach.

Therapïau ymddygiadol a allai fod yn fyr (fel cyngor byr) neu'n fwy dwys (fel sesiynau cwnsela lluosog). Gallai ymyriadau fod yn gyffredinol neu wedi'u teilwra i unigolion penodol. Gall therapïau ymddygiadol gael eu hategu gan fframweithiau damcaniaethol i'w helpu i gyflawni eu nodau.

Cyngor neu arweiniad a roddir i unigolyn ynghylch newid ymddygiad neu addasu ffordd o fyw. Gallai gynnwys cyfeirio at wasanaethau perthnasol.

Mae cytisinicline yn alcaloid a ddefnyddir i helpu pobl i roi'r gorau i ddefnyddio tybaco. Mae sawl fformwleiddiad ar gael, un o’r rhai mwyaf poblogaidd yw Cystisine.

Ymyriadau sydd â’r nod o ddarparu a darparu gwasanaethau i liniaru problemau sy’n ymwneud â lles meddwl.

Addysgu a dysgu deallusrwydd emosiynol a sgiliau rheoleiddio trwy ddulliau addysgol strwythuredig, er enghraifft, gweithgareddau ystafell ddosbarth i helpu unigolion i ddeall, rheoli a defnyddio eu hemosiynau'n effeithiol. 
 

Safe and supportive environment interventions may include things such as: enacting appropriate policies in key settings (schools, workplaces etc), partnership working to prevent alcohol related harm within communities and interventions to reduce the numbers of people drinking and driving. 

Mae therapïau hunangymorth yn therapïau seicolegol y gellir person cyflawni mewn amser ei hun i helpu gyda phroblemau fel straen, pryder ac iselder.

Ymyriadau nad ydynt yn ffitio i mewn i un o'r categorïau ymyrraeth eraill sydd wedi'u cynnwys ar y map o diddordeb penodol.

Mae Teuluoedd ac Ysgolion Gyda'i Gilydd (FAST) yn ymyrraeth mewn ysgolion ar gyfer teuluoedd sydd â phlentyn oedran ysgol gynradd. Mae rhieni a phlant yn mynychu wyth sesiwn ar ôl ysgol wythnosol, a gyflwynir gan dîm hyfforddedig, amlasiantaethol o addysgwyr, aelodau o'r gymuned a rhieni. Yn ystod y sesiynau hyn, mae rhieni a phlant yn cymryd rhan gyda'i gilydd mewn gweithgareddau sydd â'r nod o gryfhau perthnasoedd teuluol, hyrwyddo ymddygiad cadarnhaol plant, a gwella llwyddiant academaidd plant (Foundations, 2025). 

Therapïau rhoi'r gorau i ysmygu ar sail cyffuriau, gan gynnwys, ond heb ei cyfyngu i: cytisine, clozapine, fluoxetine, galantamine, naltrexone a nortriptyline.

Ymyriadau sy'n cynnwys galwadau fideo ar gyfer pobl hŷn

Mae'r Gêm Ymddygiad Da yn ymyrraeth gyffredinol ar gyfer dosbarthiadau o blant ysgol gynradd, sydd â'r nod o annog ymddygiad rhag-gymdeithasol a lleihau ymddygiad sy’n tarfu ar eraill. Fe'i cyflwynir gan athrawon i ddosbarthiadau o tua 15 i 30 o blant drwy gydol y flwyddyn ysgol (Foundations, 2025).
 

Ymyriadau sy'n darparu atgoffa neu wasanaethau galw'n ôl i gleifion a darparwyr ar gyfer brechiadau sydd ar ddod.

Ymyriadau sy'n ymwneud â gweithgareddau amgylcheddol neu gadwraeth

Prosiectau dan arweiniad pobl ifanc sy'n meithrin hunan-barch, pwrpas, gwneud penderfyniadau, arweinyddiaeth a sgiliau cymdeithasol pobl ifanc. Mae enghreifftiau'n cynnwys gwirfoddoli cymunedol, mentora personol, chwaraeon, hamdden a rhaglenni arweinyddiaeth ieuenctid.
 

Arferion sy'n helpu unigolion i ddatblygu ymwybyddiaeth a phresenoldeb yn y foment, fel ymarferion anadlu, sylw ystyriol, neu gynyddu ymwybyddiaeth o deimladau neu feddyliau a theimladau'r corff.
 

Ymyriadau sy'n ceisio gwella mynediad claf at frechiadau, megis ymweliadau cartref

Ymyriadau sy'n ymwneud â gwella seilwaith cymunedol

Ymyriadau sy'n cynnwys gwirfoddoli mewn unrhyw fodd

Ymyriadau sy’n cynnwys unrhyw weithred o roi amser (di-dâl) i helpu sefydliad, cymuned neu unigolyn gyda’r nod o rannu arbenigedd, sgiliau, profiad neu ddarparu budd cadarnhaol.

Mae hybiau teuluol yn ddarpariaeth gan Lywodraeth y DU sy'n dwyn ynghyd gwasanaethau a chyngor lleol ar gyfer babanod, plant, pobl ifanc a'u teuluoedd. Maent yn darparu un lle i deuluoedd fynd i gael cymorth a gwybodaeth gan amrywiaeth o wasanaethau. 
 

Unrhyw ymyriad a gynlluniwyd i hybu iechyd meddwl, megis cwnsela neu gymorth cyntaf iechyd meddwl

Rhaglenni, gweithdai neu sesiynau strwythuredig sy'n rhoi'r wybodaeth a'r technegau i ofalwyr i feithrin a chefnogi plant yn effeithiol. Gall hyfforddiant gwmpasu pynciau fel datblygiad plant, rheoli ymddygiad a chyfathrebu, sydd â'r nod o wella rhyngweithio rhwng rhieni a phlant ac ansawdd rhianta cyffredinol.

Ymyriadau a gynlluniwyd i wella lles goruchwylwyr

Ymyriadau sydd wedi’u hanelu at ddatblygu a dysgu technegau gyda’r nod o wella lles meddyliol.

Perthnasoedd strwythuredig, cefnogol lle mae hyfforddwr neu fentor yn gweithio gydag unigolyn i'w helpu i wella eu llesiant cymdeithasol, emosiynol a meddyliol, er enghraifft drwy feithrin hunanymwybyddiaeth, datblygu strategaethau ymdopi a meithrin perthnasoedd cadarnhaol. 

Ymyriadau addysgol a gyflwynir yn gyffredinol fel rhan o gwricwlwm yr ysgol, sy'n canolbwyntio ar bynciau iechyd a llesiant, ac sy’n digwydd yn ystod amser gwersi. 

Ymyriadau sydd wedi'u hanelu at gynyddu gwydnwch ymhlith unigolion

Reducing the availability of alcohol via legislation, policies, programmes or interventions such as those which may reduce the density of outlets selling alcohol, limit alcohol outlet selling hours or enact a minimum age for alcohol purchase etc. 

Interventions to reduce the affordability of alcohol (as affordability influences consumption), such as taxation. 

Ymyriadau sy’n ceisio gwella gallu unigolyn i gael mynediad at, deall, gwerthuso a chymhwyso gwybodaeth iechyd er mwyn gwneud penderfyniadau iechyd cadarn am frechu

Mae'r rhaglen Meithrin Dyfodol Iach yn rhaglen datblygu ieuenctid gadarnhaol sy'n defnyddio mentora a hyfforddiant sgiliau i rymuso pobl ifanc sydd â phrofiad o ofal. 
 

Darpariaeth bwyd neu brydau bwyd drwy ddanfon i’r cartref, mannau lle mae pobl yn ymgynnull neu drwy glinig cymunedol/ymchwil.

Ymyriadau newid ymddygiad unigol aml-gydran gyda hyfforddiant a chefnogaeth gan gymheiriaid - rhannu gwybodaeth; monitro; adborth; gosod nodau; meithrin sgiliau. Gellid ei gyflwyno drwy lwyfannau digidol, cyfryngau cymdeithasol neu dros y ffôn.

Ymyriadau newid ymddygiad unigol aml-gydran gyda hyfforddiant a chefnogaeth gan gymheiriaid - rhannu gwybodaeth; cefnogaeth gan gymheiriaid; monitro; adborth; gosod nodau; meithrin sgiliau. Wedi'i gyflwyno wyneb yn wyneb.

Ymyriadau sy'n defnyddio modelau gofal cartref ar gyfer preswylwyr cyfleusterau gofal hirdymor

Interventions to change peoples general attitude to drinking or change social norms around alcohol use. For example, this could include things such as: interventions to help people undertand the risk and impact of alcohol related harm, alcohol education in school curriculums and regulating the alcohol marketing industry. 

Mesurau sydd â'r nod o gefnogi manwerthwyr i gydymffurfio â rheoliadau gwerthu tybaco ac atal gwerthiannau anghyfreithlon megis gwerthu i unigolion dan oed a gwerthu tybaco anghyfreithlon/ffug. Mae’r mesurau’n cynnwys hyfforddiant, canllawiau, monitro, neu gymorth gorfodi i fanwerthwyr.

Ymyriadau sy'n ceisio gwneud newidiadau ffisegol i'r amgylchedd fel ffordd o geisio newid ymddygiad penodol.

Ymyriadau sy'n anelu at newid amgylchedd ffisegol yr ysgol, sydd â'r nod o hyrwyddo iechyd a llesiant. 

Ymyriadau i newid amgylchedd cymdeithasol (ethos) yr ysgol, sydd â'r nod o hyrwyddo iechyd a lles. 

Ymyriadau sy'n darparu gwasanaethau atgoffa neu alw claf yn ôl i gael eu brechu

Ymyriadau sy'n atgoffa'r rhai sy'n rhoi brechiadau bod disgwyl i gleifion unigol gael brechiadau penodol

Ymyriadau sy'n anelu at leihau cynhwysion fel sodiwm a siwgrau mewn bwydydd drwy ail-fformiwleiddio

Ymyriadau i newid argaeledd neu agosrwydd bwyd, er enghraifft, at leoedd eistedd mewn swyddfa.

Ymyriadau polisi y gellid eu cyflawni drwy reoliadau, cytundeb partneriaeth neu gamau gweithredu gwirfoddol ar lefel genedlaethol, rhanbarthol neu leol gan gynnwys safleoedd gwaith. Er enghraifft: trethiant ar fwydydd, gwaharddiadau ar draws-frasterau, labelu blaen pecynnau, labelu bwydlenni, opsiynau diofyn mewn bwytai, lleihau halen, hysbysebu, marchnata, hyrwyddo, ail-fformiwleiddio.

Labelu calorïau ar gynhyrchion bwyd neu fwydlenni.

Newidiadau i faint dognau, pecynnau, unedau neu lestri bwrdd a ddarperir mewn ymyriadau unigol neu mewn caffis, bwytai neu archfarchnadoedd.

Trethiant ar gynhyrchion bwyd â siwgr wedi’i ychwanegu neu fwyd sydd â llawer o fraster, a hynny uwchlaw’r trothwyon sydd wedi’u gosod. Cymorthdaliadau ar gyfer ffrwythau a llysiau neu fwydydd iach eraill.

Polisïau neu ddeddfwriaeth ddi-fwg, a weithredir yn gyffredinol neu mewn lleoliadau penodol. Er enghraifft, gwahardd ysmygu mewn mannau cyhoeddus.

Mae Rhaglenni Cadwraeth Teuluoedd Dwys (IFPPs) yn ymyriadau dwys, tymor byr a ddefnyddir yn ystod cyfnod o argyfwng pan fo risg uniongyrchol y bydd plentyn yn mynd i wasanaethau ofal. Eu nod yw datrys argyfyngau drwy ddarparu cefnogaeth uniongyrchol i deulu drwy wella sgiliau a gwydnwch a chymorth anuniongyrchol drwy gysylltu teuluoedd â gwasanaethau ychwanegol (HTW, 2023). 

Cyfranogiad mewn chwaraeon wedi’u trefnu amser hamdden (gweithgaredd strwythuredig drwy sefydliad, sy'n gofyn am ymdrech gorfforol a/neu sgil gorfforol sy'n cael ei dderbyn yn gyffredinol fel chwaraeon).

Wedi'i ddatblygu i gefnogi gofalwyr sy'n berthnasau i ddarparu sefydlogrwydd, diogelwch a, lle bo'n bosibl, parhausrwydd i'r plant yn eu gofal. Maent yn darparu personél arbenigol, gwybodaeth a seilwaith i gefnogi gofalwyr sy'n berthnasau i ddysgu am y cymorth y mae ganddynt hawl iddi a chael mynediad ati. 

Ymyriadau sy'n darparu cymorth ychwanegol gartref, i wella datblygiad cymdeithasol, emosiynol a gwybyddol plant a theuluoedd agored i niwed. Gallai cymorth fod yn gyffredinol neu wedi’i dargedu ac yn canolbwyntio ar y teulu.  

Ymyriadau sy'n cynnwys symudiad corfforol (gan gynnwys yn ystod amser hamdden) sy'n arwain at wariant egni. Gallai hyn gynnwys symudiad megis trwy chwaraeon, dawns, Tai Chi Qigong, cerdded, ymestyn, pwysau ac ymarfer corff grŵp.

Ymyriadau sy'n ymwneud â rheoli achosion ar gyfer unigolion

Ymyriadau a gynlluniwyd i wella gallu unigolyn i reoli straen

Ymyriadau sydd â’r nod o arfogi unigolion neu boblogaethau â gwybodaeth am sut i reoli, trin neu ymdopi â materion sy’n effeithio ar eu lles meddyliol.

Ymyriadau/triniaethau therapiwtig i gynhyrchu newid mewn canlyniadau seicolegol, cymdeithasol, biolegol a/neu swyddogaethol. Gallai ymyriadau helpu pobl i wella eu sgiliau ymdopi cyffredinol, mynd i'r afael â phroblemau penodol, rheoli anhwylderau seiciatrig, gwella hunan-barch ac ati. Mae enghreifftiau'n cynnwys therapi ymddygiad gwybyddol, therapi ymddygiad dilechdidol, seicotherapi seicodynamig ac ati. 

Ymyriadau sydd wedi’u hanelu at liniaru problemau sy’n effeithio ar les meddwl trwy sgwrs.

Mae seicotherapi (a elwir hefyd yn therapi siarad) yn cyfeirio at amrywiaeth o driniaethau sy'n anelu at helpu unigolyn i nodi a newid emosiynau, meddyliau ac ymddygiadau trafferthus.

Mae systemau dosbarthu nicotin a di-nicotin electronig yn ddosbarth heterogenaidd o gynhyrchion sy'n defnyddio coil trydan i wresogi a throi hylif yn aerosol, sy'n cael ei mewnanadlu gan y defnyddiwr.

Mae Therapi Amnewid Nicotin yn feddyginiaeth sy'n rhoi lefel isel o nicotin i bobl, heb y tar, carbon monocsid a chemegau gwenwynig eraill sy'n bresennol mewn mwg tybaco. Gall helpu i leihau effeithiau diddyfnu annymunol, fel hwyliau drwg a chwantau, a all ddigwydd wrth roi'r gorau i ysmygu.

Cymhorthion rhoi'r gorau i ysmygu anghonfensiynol, sy’n gynnwys ond heb ei cyfyngi i: aciwbigo, ymarfer corff, dull Allen Carr, hypnosis, a meddyginiaethau llysieuol. Nid yw'r GIG yn awgrymu nac yn argymell hypnosis nac aciwbigo gan nad oes digon o dystiolaeth eu bod yn helpu i roi'r gorau i ysmygu.

Therapïau sy'n cynnwys, ond heb ei cyfyngi i: cymhellion, cymorth gan gymheiriaid a chymorth cymdeithasol

Ymyriadau sy'n cynnwys therapi galwedigaethol neu weithgaredd corfforol

Mae Therapi Ymddygiad Gwybyddol yn therapi siarad a all helpu pobl i reoli problemau trwy newid y ffordd y maent yn meddwl ac yn ymddwyn.

Unrhyw ymyriad sy’n defnyddio'r ‘Warwick-Edinburgh Mental Wellbeing Scale’ i fesur canlyniadau

Mae varenicline (a elwir hefyd yn Champix) yn feddyginiaeth a all helpu i roi'r gorau i ysmygu. Dim ond ar bresgripsiwn yr oedd ar gael. Mae'n lleihau'r awydd am nicotin ac yn helpu gyda'r symptomau diddyfnu y mae pobl yn eu cael wrth roi'r gorau i ysmygu.

Ymgyrchoedd Cenedlaethol sy’n ceisio hybu newid ymddygiad penodol (e.e. cynyddu gweithgaredd corfforol plant).

Ymyriadau sy'n cynnwys rhieni mewn grwpiau gwneud penderfyniadau ysgol ac ymgysylltu â rhieni yn yr ysgol drwy weithgareddau eraill. Mae hyn yn cynnwys cynnwys rhieni a phlant mewn gweithgareddau teuluol.

Ymyriadau sy’n cynnwys cydweithio â grwpiau o bobl â diddordeb tebyg i fynd i’r afael â materion sy’n effeithio ar les meddwl.

Gwasanaethau addysg gynnar a/neu ofal plant sydd â'r nod o wella datblygiad cymdeithasol, emosiynol a gwybyddol plant a theuluoedd agored i niwed.
 

Addysgu addysgol sy'n anelu at wneud pethau fel hysbysu am bwnc neu ddarparu ymwybyddiaeth/gwybodaeth. Er enghraifft:  rhaglenni didactig ac arbrofol yn yr ystafell ddosbarth neu gyrsiau academaidd.

Mesurau i newid neu reoli'r amgylchedd corfforol neu gymdeithasol, neu unrhyw gamau gweithredu, rhaglen neu weithgaredd a gymerir sy'n orfodol gan awdurdodau cenedlaethol neu leol.

Ymyriadau i fynd i'r afael ag anawsterau emosiynol, gan ddefnyddio cyfrwng celf, fel cerddoriaeth, celf a chrefft, dawnsio, drama, ffilm, podledu, theatr, ysgrifennu creadigol, ffotograffiaeth, peintio, crochenwaith, cyfryngau newydd/celfyddydau digidol. Gall ymyriadau celf hefyd ddefnyddio therapi celf (math o seicotherapi). 
 

Ymyriadau a ddarperir trwy lwyfannau cyfryngau fel cyfryngau torfol neu gyfryngau cymdeithasol. Nid yw'r cynnwys wedi'i bersonoli yn aml iawn.

Ymyriadau i gefnogi teuluoedd megis cynlluniau codi ffioedd hyblyg ar gyfer teuluoedd incwm isel, atgyfeiriadau at wasanaethau cymunedol (megis gweithwyr cymdeithasol, gweithwyr iechyd meddwl proffesiynol, gwasanaethau adsefydlu), neu hwyluso cefnogaeth rhwng rhieni. 

Ymyriadau / rhaglenni sy'n cael eu cyrchu neu eu darparu trwy lwyfannau technoleg (e.e. cyfrifiaduron, ffonau clyfar, realiti rhithwir, gwisgadwy). Gall cynnwys ymyrraeth fod yn generig neu'n unigol/w

Ymyriadau gweithgaredd corfforol sy'n cynnwys sawl cydran ar wahân. Er enghraifft, rhaglen ymarfer corff, ynghyd â chyngor ac arweiniad, ynghyd ag ymgyrch yn y cyfryngau.

As alcohol misuse not only harms the individual drinker but may also effect the health and wellbeing of their wider family, this category includes interventions such as:  support to families of those with alcohol misuse disorders, support for pregnant women to reduce drinking etc. 

Ymyriadau sydd wedi’u cynllunio i hybu lles yn y gwaith

Ymyriadau a gynlluniwyd i leihau unigrwydd

Unrhyw ymyriad a gynlluniwyd i wella boddhad bywyd

Ymyriadau a gynlluniwyd i wella canlyniadau cyfalaf cymdeithasol - perthyn i gymdogaeth, rhwydweithiau cymorth cymdeithasol a chydlyniad cymunedol

Ymyriadau a gynlluniwyd i wella canlyniadau iechyd a chymdeithasol

Setiau cyd-gysylltiedig o weithgareddau wedi'u cynllunio i newid patrymau ymddygiad penodol.

Ymyriadau/rhaglenni y cyrchir neu y cyflwynir hwy drwy blatfformau technoleg (e.e. cyfrifiaduron, ffonau clyfar, realiti rhithwir, dyfeisiau gwisgadwy). Gall cynnwys ymyrraeth fod yn generig neu'n unigol/wedi'i deilwra.
 

Mae ymyriadau rhoi’r gorau i ysmygu cyffredinol wedi’u targedu tuag at neu ar gael i’r boblogaeth gyffredinol. Mae hyn yn cynnwys ymyriadau dan arweiniad fferyllwyr, llinellau rhoi'r gorau iddi ac ymgyrchoedd cyfryngau torfol. Gallai hefyd gynnwys ymyriadau cymorth cymdeithasol, os caiff eu darparu neu os ydynt ar gael yn gyffredinol.

Ymyriadau rhwng cenedlaethau a gynlluniwyd i wella lles pobl hŷn, megis hel atgofion

"Mae dull systemau cyfan lleol yn ymateb i gymhlethdod trwy ffordd barhaus, ddeinamig a hyblyg o weithio. Mae'n galluogi rhanddeiliaid lleol, gan gynnwys cymunedau, i ddod at ei gilydd, rhannu dealltwriaeth o realiti'r her, ystyried sut mae'r system leol yn gweithredu a lle mae'r cyfleoedd mwyaf ar gyfer newid. Rhanddeiliaid yn cytuno ar gamau gweithredu ac yn penderfynu fel rhwydwaith sut i gydweithio mewn ffordd integredig i sicrhau newid systemau cynaliadwy, hirdymor" (Diffiniad Iehyd Cyhoeddus Lloegr, 2019)

Cynlluniau wedi'u hysgrifennu â llaw i helpu unigolion mewn argyfwng i gofio pam eu bod am fyw a rheoli eu straen yn fwy effeithiol, neu i adnabod sbardunau, nodi strategaethau ymdopi, darparu manylion cyswllt cymorth/cefnogaeth ac ati.

Active follow-up care following emergency department visit for a suicide attempt. This could include things such as text message or home visit follow-up and could occur at various time points. 

Ymyriadau gyda llawer o elfennau gwahanol, ond mae pob un yn cael eu cyflwyno ar y lefel a nodwyd (wedi'u hanelu at bobl y gwyddom eu bod yn agored i hunanladdiad a hunan-niweidio, neu sydd wedi ceisio lladd eu hunain).

Gwybodaeth a chymorth a ddarperir i bobl yn ogystal â theuluoedd/gofalwyr a allai gynnwys gwybodaeth esboniadol a/neu ymarferol.

Ymyriadau / strategaethau i helpu pobl i leihau'r risg a'i gwneud mor ddiogel â phosibl wrth hunan-niweidio.

Ymyriadau i atal cyflwr sy'n cynnwys defnyddio therapïau, dulliau neu ddeunyddiau naturiol (e.e. atchwanegiadau dietegol o asidau brasterog Omega-3).

Cyffuriau presgripsiwn i helpu i atal / trin cyflwr. e.e. gwrthiselyddion, gwrthseicotigau, sefydlogyddion hwyliau ac ati.

Ymyriadau/triniaethau therapiwtig i gynhyrchu newid mewn canlyniadau seicolegol, cymdeithasol, biolegol a/neu swyddogaethol. Gallai ymyriadau helpu pobl i wella eu sgiliau ymdopi cyffredinol, mynd i'r afael â phroblemau penodol, rheoli anhwylderau seiciatrig, gwella hunan-barch ac ati. Mae enghreifftiau'n cynnwys therapi ymddygiad gwybyddol, therapi ymddygiad dilechdidol, seicotherapi seicodynamig ac ati. 

Ymateb ar unwaith, gan un neu fwy o unigolion, i'r trallod acíwt a brofir gan unigolyn arall a gynlluniwyd i sicrhau diogelwch ac adferiad ac nad yw'n para mwy na mis. e.e. gofal cartref gyda rheoli achosion dwys ac ymyrraeth gychwynnol mewn argyfwng, cynlluniau argyfwng ar y cyd, datganiadau triniaeth ymlaen llaw, cyswllt â thimau iechyd meddwl cymunedol ac ati.

Ymyriadau lle mae rhan o gwricwlwm yr ysgol yn cael ei haddasu.

Ymyriadau sy'n canolbwyntio ar wella ansawdd y berthynas rhwng unigolion.

Ymyriadau â llawer o elfennau gwahanol, ond pob un yn cael eu cymhwyso ar lefel ddetholus (gan ganolbwyntio ar is-boblogaethau sydd â risg uwch).

Ymyriadau i godi ymwybyddiaeth yn y gymuned, neu leoliadau penodol, o raddfa ac effaith pwnc, mynd i'r afael â chamsyniadau cyffredin ac annog ceisio cymorth ac ati.

Ymyriadau sydd wedi'u cynllunio i gyfyngu ar ddulliau i gyflawni hunanladdiad (e.e. rhwystrau corfforol, atal mynediad, lleihau peryglon amgylcheddol),

Ymyriadau wedi'u cynllunio i helpu pobl/gweithwyr proffesiynol mewn lleoliadau penodol i gynyddu gwybodaeth a sgiliau, nodi arwyddion rhybudd a chyfeirio at wasanaethau eraill.

Ymyriadau i atal cyflwr sy'n cynnwys defnyddio therapïau, dulliau neu ddeunyddiau naturiol (e.e. atchwanegiadau dietegol o asidau brasterog Omega-3).

Addysgu addysgol sy'n anelu at wneud pethau fel hysbysu am bwnc neu ddarparu ymwybyddiaeth/gwybodaeth. Er enghraifft:  rhaglenni didactig ac arbrofol yn yr ystafell ddosbarth neu gyrsiau academaidd.

Cyffuriau presgripsiwn i helpu i atal / trin cyflwr. e.e. gwrthiselyddion, gwrthseicotigau, sefydlogyddion hwyliau ac ati.

Ymyriadau/triniaethau therapiwtig i gynhyrchu newid mewn canlyniadau seicolegol, cymdeithasol, biolegol a/neu swyddogaethol. Gallai ymyriadau helpu pobl i wella eu sgiliau ymdopi cyffredinol, mynd i'r afael â phroblemau penodol, rheoli anhwylderau seiciatrig, gwella hunan-barch ac ati. Mae enghreifftiau'n cynnwys therapi ymddygiad gwybyddol, therapi ymddygiad dilechdidol, seicotherapi seicodynamig ac ati. 

Ymyriadau gyda sawl elfen wahanol, ond sy'n cael eu cyflwyno ar lefel gyffredinol (targedu'r boblogaeth gyffredinol gyda sylw i'r boblogaeth gyfan).

Ymyriadau i godi ymwybyddiaeth yn y gymuned, neu leoliadau penodol, o raddfa ac effaith pwnc, mynd i'r afael â chamsyniadau cyffredin ac annog ceisio cymorth ac ati.

Ymyriadau sydd wedi'u cynllunio i gyfyngu ar ddulliau i gyflawni hunanladdiad (e.e. rhwystrau corfforol, atal mynediad, lleihau peryglon amgylcheddol),

Ymyriadau wedi'u cynllunio i helpu pobl/gweithwyr proffesiynol mewn lleoliadau penodol i gynyddu gwybodaeth a sgiliau, nodi arwyddion rhybudd a chyfeirio at wasanaethau eraill.

Ymyriadau wedi'u cynllunio i gynyddu gwybodaeth am hunanladdiad a cheisio cymorth.

Datblygu cynlluniau gyda'r cyfryngau i hyrwyddo canllawiau arferion  gorau ar gyfer adrodd am hunanladdiad yn y cyfryngau.

Cochrane

Decision aids help people decide on healthcare options. They give evidence-based information on the options available, along with likely outcomes, benefits, harms and uncertainties. (NICE)

A GP decision and communication recommending other scans, tests or screening. 

Using a kit provided by screening services to produce a sample at home, particularly for cervical and bowel cancer screening. 

An invitation sent to individuals to attend a screening appointment, which is a test to detect potential health issues. Can include fixed or open appointments, letters, telephone calls, verbal recommendations, prompts and follow‐up letters. (Gov.UK)

The act of identifying possible risks, calculating how likely they are to happen and estimating what effects they might have. In clinical settings, risk factor assessment can include risk factor questionnaires and computer programmes assessing a person's risk status.

Genetic testing – sometimes called genomic testing – finds changes in genes that can cause health problems. It's mainly used to diagnose rare and inherited health conditions and some cancers. (NHS England)

A lay health worker is a lay person who has received some training to deliver healthcare services but is not a health professional. They have different names in different settings, including community health workers and promotora. Rather than being seen as lesser trained health workers, lay health workers represent a different type of health worker. They often live in the same community in which they work, and often have a close relationship with recipients. (Cochrane)

Shared decision making interventions include four key components: (i) two or more participants (one of them being a woman facing a breast cancer screening decision), (ii) information must be shared between participants, (iii) both parties must participate in the decision-making process (discussing values and preferences), and (iv) a decision must be made or actively deferred (Charles 1997). One of the participants is usually a healthcare professional. The process may or may not include the use of decision aids.

(Find Cochrane review to use as a reference)

Structural determinents of health are the economic policies and systems, development agendas, social norms, social policies, and political systems that create differential access to the social determinents of health, or the conditions in which people live. 

(Spolum et al 2025)

Interventions / programmes accessed or delivered via technology platforms (e.g. computers, smartphones, virtual reality, wearables). Intervention content can be generic or individualised/tailored and can be used by healthcare professionals to track and support patients.

Counselling patients who may have anxiety or cultural concerns around screening, to improve uptake. 

A type of talking therapy (psychological therapy) where a counsellor listens to you and helps the recipient find their own solutions to problems. May include genetic/genomic counselling, whereby a counsellor with expertise in genetics helps the recipient understand and adapt to genetic conditions that run in their family.

An intervention to increase uptake of screening programes, which includes: peer counseling, peer education, and peer navigation. 

Gellir mesur ansawdd deiet cyfan gan ddefnyddio ystod o sgorau a gymhwysir i gymeriant bwyd a maetholion drwy ddulliau hunan-adrodd. Fel arfer yn dangos i ba raddau y mae unigolion yn bodloni canllawiau deietegol ar gyfer ystod o fwydydd neu faetholion, gyda sgôr uwch yn cynrychioli deiet iachach.

Mae’r adolygiad yn cynnwys canlyniadau nad ydynt yn ffitio i mewn i un o’r categorïau o ganlyniadau eraill sydd wedi’u cynnwys ar y map diddordeb penodol.

Atal ailddechrau ysmygu ar ôl rhoi'r gorau i ysmygu'n llwyddiannus ac ymatal.

Mae'r adolygiad yn cynnwys boddhad cleifion fel canlyniad o ddiddordeb.

Os yw unigolyn yn fodlon rhoi'r gorau i ysmygu neu beidio.

Mae cyfranogwyr yn bwriadu dechrau ysmygu ar ôl ymyrraeth.

Cymeriant bwydydd â siwgr wedi'i ychwanegu. Gellid arsylwi'n uniongyrchol neu hunan-adrodd.

Mae'r adolygiad yn cynnwys darpariaeth gwasanaeth neu ganlyniadau proses y gwasanaethau iechyd a ddarperir fel canlyniad o ddiddordeb

Mae'r adolygiad yn cynnwys canlyniadau eraill a allai fod o ddiddordeb, megis canlyniadau anfwriadol neu ganlyniadau economaidd. 

Cost yr ymyriad

Nifer y cyfranogwyr sydd wedi dechrau ysmygu ar ôl yr ymyriad.

Mesurau goddrychol neu wrthrychol o’r canlynol:
Hapusrwydd, llesiant, boddhad bywyd, sgiliau cyfathrebu, hyder neu hunan-barch, sgiliau cynllunio a datrys problemau, sgiliau perthnasoedd, cydweithio ag eraill a negodi gwrthdaro, gwydnwch a phenderfyniad, rheoli teimladau, ymgysylltiad, perthyn neu gysylltedd, ansawdd bywyd.

Cymeriant braster cyfan neu fraster dirlawn. Fe’i hamcangyfrifir fel arfer ar gymeriant bwyd drwy ddulliau hunan-adrodd ynghyd â chronfa ddata cyfansoddiad maethol.

Cymeriant calsiwm. Fe’i amcangyfrifir fel arfer ar gymeriant bwyd drwy ddulliau hunan-adrodd ynghyd â chronfa ddata cyfansoddiad maethol.

Cymeriant diodydd wedi'u melysu â siwgr. Gellid arsylwi'n uniongyrchol neu hunan-adrodd.

Cymeriant egni mewn pryd bwyd, o fyrbrydau neu dros ddiwrnod cyfan. Gellid arsylwi’n uniongyrchol a phwyso neu hunan-adrodd.

Cymeriant ffeibr. Fe’i hamcangyfrif fel arfer ar gymeriant bwyd drwy ddulliau hunan-adrodd wedi'i baru â chronfa ddata cyfansoddiad maethol. Ffeibr deietegol yw'r term a ddefnyddir am garbohydradau a geir yn naturiol mewn planhigion. Yn wahanol i garbohydradau eraill (fel siwgr a'r rhan fwyaf o startshys), nid yw ffeibr deietegol yn cael ei dreulio yn y coluddyn bach ac mae'n cyrraedd y coluddyn mawr yn gyfan.

Cymeriant ffrwythau a/neu lysiau. Wedi’u hunan-adrodd gan amlaf yn ôl dogn y dydd neu amlder. Gallai fod yn bodloni 5 y dydd a argymhellir.

Cymeriant bwyd sy'n cynnwys grawn cyflawn fel bara, pasta, reis, grawn ŷd, haidd, ceirch, ac ati; Grawn cyflawn yw hadau neu rawn planhigion fel gwenith, grawn ŷd, haidd, rhyg, reis, ceirch a chwinoa. Mae grawn cyflawn yn eu ffurf heb ei brosesu yn cynnwys tair haen 1) Y bran yw'r plisgyn allanol caled sy'n llawn ffeibr; 2) Yr endosberm yw'r rhan ganol startshlyd; 3) Yr eginyn yw'r rhan fewnol sy'n llawn maetholion, sy'n cynnwys fitaminau, mwynau, brasterau iach, fitamin E a pholyffenolau sydd â phriodoleddau gwrthlidiol. Os caiff grawn eu prosesu i wneud bwydydd fel bara a phasta, cânt eu hystyried yn rawn cyflawn dim ond os yw tair rhan y grawn yn dal i fod yn y cynnyrch terfynol.

Cymeriant halen. Fe’i amcangyfrif fel arfer ar gymeriant bwyd drwy ddulliau hunan-adrodd wedi'i baru â chronfa ddata cyfansoddiad maethol yn ogystal ag arferion rheolaidd o ran ychwanegu halen at fwyd pan gaiff ei fwyta.

Cymeriant protein neu fwydydd sy'n llawn protein fel cig. Fe’i amcangyfrifir fel arfer ar gymeriant bwyd drwy ddulliau hunan-adrodd ynghyd â chronfa ddata cyfansoddiad maethol.

Cymeriant siocled. Gellid arsylwi'n uniongyrchol neu hunan-adrodd.

Gwell mynediad i gefnogaeth a ddarperir trwy gysylltiadau cymdeithasol ag unigolion, grwpiau, a'r gymuned fwy.

Mae'r adolygiad yn cynnwys mesur y nifer sy'n cymryd cyffuriau neu alcohol fel canlyniad o ddiddordeb.

Gwell cyfranogiad mewn cymdeithas trwy wella cyfleoedd, mynediad at adnoddau, llais a pharch at hawliau.

Newidiadau yn nifer y cyfranogwyr sigaréts a oedd yn ysmygu bob dydd.

Mesurau goddrychol neu wrthrychol o’r canlynol:
Cyrhaeddiad addysgol (er enghraifft darllen, mathemateg a gwyddoniaeth), absenoldeb, gwaharddiad, amgylchedd ysgol. 
 

Nifer y bobl sydd wedi derbyn brechiad

Mae'r adolygiad yn cynnwys mesurau o dderbynioldeb, megis lefelau ymlyniad neu foddhad â'r ymyrraeth a astudiwyd.  

Mae'r adolygiad yn cynnwys ymateb i frechlyn sy'n wenwynig ac yn anfwriadol fel canlyniad o ddiddordeb.

Egni a ddewiswyd neu a brynwyd (cymeriant anhysbys). Gellid arsylwi'n uniongyrchol, o systemau gwerthu electronig neu hunan-adrodd.

Y weithred neu'r achos o gymryd eich bywyd eich hun o'ch gwirfodd ac yn fwriadol.

Anaf bwriadol i chi'ch hun.

Newidiadau yn lefelau gweithgaredd corfforol cyfranogwyr.

Mae'r adolygiad yn cynnwys newid yn nifer yr achosion o anhwylderau camddefnyddio sylweddau fel canlyniad o ddiddordeb.

Mae'r adolygiad yn cynnwys newid mewn agweddau, canfyddiadau a chredoau rhieni neu gleifion fel canlyniad o ddiddordeb.

Newidiadau i gyfraddau cyffredinol y bobl sy'n ysmygu ar draws poblogaeth.

Unrhyw ostyngiad neu gynnydd mewn cyfraddau brechu

Mae'r adolygiad yn cynnwys mesur y newid mewn cymryd alcohol neu gyffuriau fel canlyniad o ddiddordeb.

Unrhyw newid mewn unigrwydd a fesurir gan ddefnyddio graddfa ddilysedig (e.e. graddfa unigrwydd UCLA).

Pryniannau neu werthiannau diodydd wedi'u melysu â siwgr. Gellid arsylwi'n uniongyrchol, o systemau gwerthu electronig neu hunan-adrodd.

Diffinnir ymgais i roi’r gorau iddi fel y cynlluniwyd os yw ysmygwyr yn gosod dyddiad rhoi’r gorau iddi rywbryd yn y dyfodol. Diffinnir ymgais i roi’r gorau iddi heb ei gynllunio fel penderfyniad sydyn i beidio ag ysmygu rhagor o sigaréts gan gynnwys y rhai a allai dal fod yn y pecyn cyfredol.

Cyfranogwyr sydd wedi rhoi'r gorau i ysmygu ar ôl yr ymyriad.

Mae'r adolygiad yn cynnwys rhwystrau neu hwyluswyr a adroddwyd i weithredu'r ymyriadau a astudiwyd yn llwyddiannus.

Newid i statws ysmygu unigolyn (e.e. smygwr blaenorol bellach wedi rhoi’r gorau iddi, neu berson nad yw’n ysmygu o’r blaen bellach yn ysmygu).

Newidiadau yn lefelau teithio llesol y cyfranogwyr, gan gynnwys y nifer sy’n dewis opsiynau teithio llesol ar ôl yr ymyriad.

Increase in the rate of screening to test for an increased risk of bowel cancer.